Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), 29 Eylül Uluslararası Gıda Kaybı ve İsrafı Farkındalık Günü dolayısıyla gıda kaybını azaltmaya yönelik çalışmalarını ve verilerin bu süreçteki rolünü gündeme taşıdı. FAO’nun açıklamasına göre, dünya genelinde üretilen gıdanın yaklaşık yüzde 13,4’ü hasat sonrasında ve perakende satış noktalarına ulaşmadan önce tedarik zinciri boyunca kayboluyor.
Örgüt, gıda kaybı ve israfının hangi aşamalarda ve ne ölçüde yaşandığının belirlenmesinin, etkili politikalar geliştirilmesi açısından kritik önemde olduğunu vurguladı. Bu verilerin, sürdürülebilir tarım ve gıda sistemlerine geçişin yanı sıra gıda güvenliğinin sağlanması için de temel oluşturduğu belirtildi.
FAO’NUN VERİ TABANINDA 35 BİNİN ÜZERİNDE VERİ NOKTASI BULUNUYOR
FAO İstatistik Bölümü Metodolojik Yenilik Ekip Lideri Carola Fabi, gıda kaybı ve israfına ilişkin verilerin farklı kaynaklara dağılmış durumda olduğunu belirterek, bu bilgilerin bir araya getirilmesinin ve açık erişime sunulmasının kanıta dayalı karar alma süreçlerini desteklediğini ifade etti.
FAO, ülkelerden topladığı resmi verileri FAOSTAT üzerinden yayımlarken, gıda kaybı ve israfına ilişkin küresel ölçekteki bilgileri de Gıda Kaybı ve İsrafı Veritabanı’nda bir araya getiriyor. Ulusal ve uluslararası kuruluşların raporları, akademik çalışmalar ve bölgesel araştırmalardan derlenen veriler, gıda kaybının boyutunu ortaya koymak ve ilerlemeyi izlemek amacıyla kullanılıyor.
FAO’nun açıklamasında, Eylül 2026 itibarıyla veritabanında 167 ülke ile 296 emtia ve emtia grubunu kapsayan 35 bin 798 veri noktasının bulunduğu bildirildi. Bu veriler, Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları kapsamında gıda kaybının küresel, bölgesel ve alt bölgesel düzeyde ölçülmesine de katkı sağlıyor.
93 ÜLKEYE GIDA KAYBINI ÖLÇME EĞİTİMİ VERİLDİ
FAO, ülkelerin gıda kaybını ölçme ve izleme kapasitesini geliştirmek amacıyla teknik destek programları yürütüyor. Bu kapsamda ulusal gıda kaybı araştırmalarının tasarlanması, veri toplama yöntemlerinin geliştirilmesi ve kayıpların izlenmesine yönelik çalışmalar destekleniyor.
Örgüt tarafından hazırlanan ölçüm kılavuzları doğrultusunda Latin Amerika ve Karayipler’de yedi, Sahra Altı Afrika’da sekiz, Asya’da ise üç ülkede pilot araştırmalar gerçekleştirildi. Ayrıca 93 ülkeye, Gıda Kaybı Endeksi’nin hesaplanması ve raporlanmasına yönelik bölgesel, alt bölgesel ve ulusal çalıştaylar aracılığıyla eğitim verildi.
FAO, gıda kaybının ölçülmesine ilişkin bilgilerin yaygınlaştırılması için ücretsiz çevrim içi eğitim programları da sunuyor. Bu eğitimlerde veri toplama, farklı kaynaklardan gelen bilgileri birleştirme ve tarımsal üretim ile tedarik zincirlerindeki kayıpları hesaplama yöntemleri ele alınıyor.
2024 YILI VERİLERİ İÇİN İNTERAKTİF HARİTA YAYIMLANDI
FAO, gıda kaybına ilişkin verilerin daha erişilebilir hale getirilmesi amacıyla 2024 yılına ait tahminleri içeren interaktif bir Gıda Kaybı Endeksi haritasını da kullanıma sundu. Harita, gıda kaybının bölgesel ve alt bölgesel düzeyde incelenmesine imkân tanıyor.
FAO’ya göre gıda kaybı ve israfının azaltılması, gıda güvenliğinin iyileştirilmesi, sera gazı emisyonlarının düşürülmesi ve daha sürdürülebilir gıda sistemlerinin oluşturulması açısından önemli bir fırsat sunuyor. Örgüt, ülkelerin daha kapsamlı ve karşılaştırılabilir veriler üretmesinin, Sürdürülebilir Kalkınma Hedefi 12.3 kapsamında belirlenen gıda kaybı ve israfını azaltma hedeflerine ulaşılmasına katkı sağlayacağını belirtiyor.
