Konut piyasasında bir ev bulmanın maliyeti sadece kira, depozito ve taşınma masraflarıyla sınırlı değil. Bazı emlakçılar, potansiyel müşterilerinden konut göstermeden önce kapora veya hizmet bedeli adı altında ön ödeme talep ediyor. İstenilen miktarlar 2 bin ile 5 bin lira arasında değişiklik gösterebiliyor.
Bu ücretler yalnızca bir dairenin gösterimi için değil, aynı zamanda müşterinin bütçe ve beklentilerinin belirlenmesi, uygun ilanların araştırılması ve belirli bir süre zarfında alternatif konutların sunulması amacıyla da talep ediliyor. Bu durum, vatandaşların henüz aradıkları evi bulamadan ödeme yapma zorunluluğuyla karşı karşıya kalmalarına neden oluyor.
2000’li yıllarda gayrimenkul sektöründe sıkça rastlanan yer gösterme ücretleri, yasal düzenlemelerle sona ermişti. Ancak günümüzde artan işletme maliyetleri ve konut arzındaki darlık gerekçe gösterilerek benzer uygulamaların yeniden gündeme geldiği görülüyor.
EVİ BULAMAZSA PARASINI GERİ ALABİLECEK Mİ?
Uygulama çerçevesinde emlakçılar, müşterinin istediği lokasyon, bütçe, oda sayısı gibi kriterleri belirleyerek bir profil oluşturuyorlar. Ardından bu özelliklere uygun konutlar araştırılıyor, ilan sahipleriyle iletişime geçiliyor ve çeşitli daireler için randevular ayarlanıyor. Bazı hizmet paketleri bir aya kadar sürebiliyor.
Bununla birlikte vatandaşların aklındaki en önemli soru, aradıkları evi bulamadıkları takdirde ödedikleri paranın geri iade edilip edilmeyeceği oluyor.
Konutun kiralanması ya da satın alınması durumunda başlangıçta alınan ücretin aracılık komisyonundan düşüleceği belirtiliyor. Ancak müşteri sunulan evleri beğenmezse, başka bir konutta karar kılarsa ya da arayıştan vazgeçerse ücretin iadesi konusunda sorunlar yaşanabiliyor. Emlakçılar zaman, yakıt ve personel giderlerini bahane ederken vatandaşlar ise henüz bir konut kiralamadan ya da satın almadan yaptıkları ödemenin karşılığını sorguluyorlar.
MEVZUATA AYKIRI
Tüketici Hukuku Uzmanı Avukat Ali Kaya, son dönemde artan şikayetler üzerine emlakçıların talep ettiği peşin ücretlerin hukuki bir dayanağı bulunmadığını vurguladı. Kaya, Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik’in 19’uncu maddesine dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı:
“Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik’in 19’uncu maddesi açık bir sınır çizer: ‘Yer gösterme hizmeti karşılığında herhangi bir bedel talep edilemez.’ Ancak sahada bazı işletmelerin bu yasağı aşmak için ‘danışmanlık ücreti’, ‘randevu bedeli’ veya ‘ciddiyet kaporası’ gibi isimler türettiğini gözlemliyoruz. Tüketicilerin kiralama veya satış işlemi resmi hale gelmeden kesinlikle ödeme yapmamaları gerekir. Eğer böyle bir baskıyla karşılaşıp para ödemişlerse ve evi tutmaktan vazgeçmişlerse, emlakçı bu parayı alamaz. Bu uygulama açıkça mevzuata aykırıdır.”
